Pozorność umowy o pracę nakładczą a podleganie ubezpieczeniom społecznym – III AUa 443/12 – wyrok z uzasadnieniem

W Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych opublikowano wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt III AUa 443/12. Sprawa dotyczyła podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę nakładczą oraz oceny jej pozorności przy równoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej. Wyrok wydał sąd w składzie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Władysława Prusator-Kałużna, Dorota Zarzecka. Uzasadnienie zostało sporządzone niestarannie — poniżej znajduje się treść wyroku wraz z uzasadnieniem, z zachowaniem oryginalnej pisowni i błędów.

Sygn.akt III AUa 443/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 września 2012r.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku,

III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący : SSA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.)

Sędziowie : SA Władysława Prusator-Kałużna

: SO del. Dorota Zarzecka

Protokolant : Agnieszka Maria Oleńska

po rozpoznaniu w dniu 12 września 2012 r. w Białymstoku

sprawy z wniosku E. P.

przy udziale zainteresowanego: GRUPY (…) SP. Z O.O. W O. (…)

przeciwko Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O.

o ustalenie podlegania obowiązkowym pracowniczym ubezpieczeniom społecznym

na skutek apelacji wnioskodawczyni E. P.

od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie

IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt IV U 2461/11

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 443/12

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 5 września 2011 roku, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stwierdził, że E. P. z tytułu zawartej z Grupą (…) spółką z ograniczona odpowiedzialnością w O. umowy o pracę nakładczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu w okresie od dnia 1 maja 2006 roku do dnia 31 sierpnia 2008 roku.

E. P. w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o jej zmianę i ustalenie, że w okresie od dnia 1 maja 2006 roku do dnia 31 sierpnia 2008 roku podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartej umowy o pracę nakładczą.

Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 roku oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że E. P. od dnia ** ** **** roku rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji Prezydenta Miasta O. jako agent ubezpieczeniowy. Wnioskodawczyni nieterminowo opłacała składki na ubezpieczenie społeczne, wobec czego organ rentowy kilkakrotnie zawierał z wnioskodawczynią układy ratalne, kierował do wnioskodawczyni upomnienia z pouczeniem o wdrożeniu egzekucji, a w 2009 roku skierował do (…) Banku (…) sześć tytułów wykonawczych celem wyegzekwowania od E. P. należności z tytułu składek. W dniach od 3 lutego do 27 marca 2009 roku organ rentowy przeprowadził kontrolę w Grupie (…) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w O.. Zakresem kontroli objęto prawidłowość i rzetelność obliczenia, potrącenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek i opłat, do których pobierania jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustalono, że Grupa (…) zatrudniała około 800 osób, w tym E. P., na podstawie umów o pracę nakładczą. Przedmiotem świadczenia pracy było przygotowanie wysyłki materiałów reklamowych różnych firm w Polsce. Materiały były dostarczane pocztą, pracownicy wkładali je do kopert i wysyłali, bądź rozdawali znajomym. Pracownicy rozliczali się na koniec miesiąca po złożeniu raportów i otrzymywali wynagrodzenie miesięczne w wysokości 38-380 złotych w zależności od wysłanych pakietów reklamowych. Firma (…) nie wypłacała żadnych zasiłków, ani wynagrodzeń chorobowych, nie udzielała urlopów wypoczynkowych, nie prowadziła też akt osobowych. Zatrudnieni pracownicy nigdy nie byli w siedzibie Grupy (…), a kontakt z nakładcą odbywał się listownie. Wnioskodawczyni zawarła umowę o pracę nakładczą w dniu 1 maja 2006 roku. Stosownie do treści tej umowy nakładca powierzał wykonawcy prace polegające na przygotowaniu, kopertowaniu, adresowaniu i wysyłce materiałów reklamowych dostarczonych przez nakładcę. Wykonawca oświadczał, że praca wykonywana na podstawie umowy nie stanowi dla niego wyłącznego, ani głównego źródła utrzymania. Strony określiły minimalną ilość pracy w wysokości 160 kompletów reklamowych, z wynagrodzeniem w wysokości 3 złotych brutto za skompletowanie i wysłanie jednej przesyłki reklamowej. Wypłata wynagrodzenia następowała po złożeniu raportu. E. P. w okresie od dnia 1 maja 2006 roku do dnia 31 sierpnia 2008 roku uzyskała wynagrodzenie miesięczne z tytułu wykonania pracy nakładczej w wysokości od 36 złotych do 108 złotych, chociaż w większości miesięczna wysokość zadeklarowanej podstawy wymiaru składek wynosiła 0 złotych. Wnioskodawczyni otrzymywała jedną kopertę w miesiącu. W kopercie było 12 pakietów reklamowych, na koniec miesiąca wnioskodawczyni wysyłała raport do Grupy (…) i otrzymywała wynagrodzenie. Jednocześnie wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą i z tytułu prowadzenia tej działalności płaciła tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd Okręgowy stwierdził, że kwestią sporną w niniejszej sprawie była ocena, czy umowa o pracę nakładczą może stanowić samodzielny tytuł do objęcia wnioskodawczyni ubezpieczeniem społecznym. Mając na uwadze treść art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 roku w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) istotnym elementem umowy o pracę nakładczą jest określenie minimalnej miesięcznej ilości pracy, a tym samym zapewnienie wykonawcy określonego wynagrodzenia. Sąd Okręgowy powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2008 roku w sprawie III UK 75/2007 i stwierdził, że pozorna umowa o pracę nakładczą, na podstawie której strony nie miały zamiaru i nie realizowały elementów wzajemnego zobowiązania dotyczących wykonywanej pracy w ilości gwarantującej wynagrodzenie w wysokości co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia, nie stanowi tytułu podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym osób wykonujących pracę nakładczą. Zawarta w niniejszej sprawie umowa o pracę nakładczą, określająca minimalną miesięczną ilość pracy nakładczej w postaci rozesłania 160 kompletów reklamowych w cenie 3 złote brutto, nie była sprzeczna z rozporządzeniem dotyczącym pracy nakładczej. W rzeczywistości wnioskodawczyni otrzymywała miesięcznie 12 kompletów ulotek, rozsyłała je do znajomych i instytucji. Wynagrodzenie miesięczne z tytułu wysłania ulotek zadeklarowane do organu rentowego przez Grupę (…) wynosiło stosownie – w miesiącach maj-listopad 2006 roku kwotę 36 złotych, w styczniu 2007 roku kwotę 72 złote, w miesiącach luty, marzec 2007 roku kwotę 36 złotych, w czerwcu 2007 roku kwotę 108 złotych, w sierpniu 2007 roku kwotę 36 złotych oraz we wrześniu i grudniu 2007 roku kwotę 72 złote. W pozostałych 16 miesiącach trwania umowy Grupa (…) zadeklarowała podstawę wymiaru składek 0 złotych. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy stwierdził, że strony z góry założyły, że umowa nie będzie realizowana w rozmiarze wynikającym z rozporządzenia. Wnioskodawczyni nie wykazała woli do wykonania 160 kompletów ulotek, a ograniczała się jedynie do 12 miesięcznie. Taka ilość kompletów była wykonywana regularnie przez okres 2 lat i zdaniem Sądu I instancji nic nie wskazywało, by wnioskodawczyni była zainteresowana zwiększoną ilością pracy i otrzymaniem 50% minimalnego wynagrodzenia. W ocenie Sądu Okręgowego chociaż brak jednoznacznej regulacji dotyczącej określenia minimalnej wysokości składki na ubezpieczenie społeczne, to na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych, mając na uwadze art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych należało przyjąć, że tylko umowa o pracę nakładczą przy rzeczywistym osiąganiu z niej dochodów określonych w rozporządzeniu, może być skuteczna i ważna, by mógł powstać tytuł do ubezpieczenia społecznego. Ponieważ zainteresowany Grupa (…) nie odebrał pism sądowych, Sąd Okręgowy na podstawie art. 139 § 3 kpc pozostawił je w aktach ze skutkiem doręczenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477¹⁴§ 1 kpc orzekł jak w sentencji wyroku.

E. P. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu między innymi naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 roku w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą poprzez uznanie, że umowa o pracę nakładczą, w której wykonawca otrzymuje wynagrodzenie niższe niż 50% najniższego wynagrodzenia, nie jest doniosła prawnie.

Z treści apelacji wynikało, iż E. P. wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania od decyzji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wywiódł trafne wnioski. Sąd Apelacyjny w całości aprobuje stanowisko Sądu Okręgowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy przyjmuje za swoje.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie była ocena umowy o pracę nakładczą zawartej przez E. P. z Grupą (…) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w O.. Uznanie powyższej umowy za ważną warunkowało podleganie wnioskodawczyni z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia 1 maja 2006 roku do dnia 31 sierpnia 2008 roku.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że do oceny cech umowy o pracę nakładczą stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, bowiem przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 roku w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą przenoszą na te osoby określone uprawnienia pracownicze, co w pozostałym zakresie nieunormowanym w tym akcie wykonawczym nie stanowi przeszkody do stosowania wprost przepisów kodeksu cywilnego, przy ocenie zobowiązań z umowy o pracę nakładczą. W przypadku zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, która jest zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych), oraz tej samej osoby, która podejmuje się wykonywania pracy nakładczej, osoba taka może dobrowolnie, na swój wniosek, zmienić tytuł ubezpieczenia na ubezpieczenie oparte na pracy nakładczej (art. 6 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy), dla której podstawę wymiaru składek stanowi przychód z tytułu wykonywania tej pracy (art. 18 ust. 1 tej ustawy). Równocześnie przepisy nie ustanawiają ustawowego minimum podstawy wymiaru składek z tego wybranego lub zmienionego tytułu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Jednakże zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2008 roku, III UK 73/07) wykładnia systemowa przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 roku w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzi do wniosku, że przychód z tytułu pracy nakładczej przyjmowany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe osób wykonujących pracę nie może być niższy od połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, które jest konstrukcyjnym elementem i minimalnym „pułapem” płacowym oraz składkowym prawnie doniosłej umowy o pracę nakładczą na gruncie przepisów rozporządzenia o pracy nakładczej oraz przepisów prawa ubezpieczeń społecznych.

W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że E. P. zawarła Grupą (…) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w O. umowę o pracę nakładczą, a za okres sporny wskazany w zaskarżonej decyzji wskazano jako podstawę wymiaru składek następujące kwoty: w miesiącach maj-listopad 2006 roku kwotę 36 złotych, w styczniu 2007 roku kwotę 72 złote, w miesiącach luty, marzec 2007 roku kwotę 36 złotych, w czerwcu 2007 roku kwotę 108 złotych, w sierpniu 2007 roku kwotę 36 złotych oraz we wrześniu i grudniu 2007 roku kwotę 72 złote, zaś w pozostałych 16 miesiącach trwania umowy Grupa (…) zadeklarowała podstawę wymiaru składek 0 złotych.

Oceniając umowę o pracę nakładczą zawartą przez E. P., należało mieć na uwadze, że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki formalnie w niej wyrażone, ale również te, które wynikają z ustawy (w tym z przepisów prawa ubezpieczeń społecznych) oraz z zasad współżycia społecznego (art. 56 kc). W istocie rzeczy przy ocenie postanowień umowy, należało dokonać wykładni oświadczeń woli i zachowania się stron formalnie zawartej umowy o pracę nakładczą, badając zgodny zamiar stron i cel umowy (art. 65 § 2 kc), nie opierając się wyłącznie na dosłownym brzmieniu umowy. Mając na uwadze okoliczności zawarcia umowy, jak też brak jakichkolwiek dowodów na jej pełne wykonywanie, w konsekwencji należało uznać, że „szczątkowa” realizacja zawartej umowy o pracę nakładczą umożliwiająca wykazanie podstawy wymiaru składek w wysokości od 0 do maksymalnie 108 miesięcznie nie opierała się o zasadę wzajemności uzgodnionych świadczeń, ponieważ wykonawca nie miał zamiaru wykonywania tej pracy, tj. nawet minimum uzgodnionego rozmiaru pracy nakładczej, a nakładca tego od wykonawcy nie oczekiwał. Powyższe prowadzi do konkluzji, że zawarcie formalnej umowy o pracę nakładczą nie miało na celu rzeczywistej realizacji wynikających z niej zobowiązań, ale było nakierowane wyłącznie na skorzystanie z możliwości wyboru tytułu ubezpieczenia społecznego, związanego z opłacaniem zaniżonych składek z nieuprawnionego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osobę niewykonującą pracy nakładczej w uzgodnionym rozmiarze. E. P. potwierdziła, że celem zawartej umowy o pracę nakładczą było rozesłanie 160 kompletów ulotek miesięcznie. Jednakże z raportów wnioskodawczyni, jak też ze świadectwa pracy wynikało, że przez okres prawie dwóch lat trwania umowy nie wysłała ona takiej ilości kompletów miesięcznie. Jednocześnie z treści zawartej umowy wynikało, że praca wykonywana na podstawie tej umowy nie stanowi dla wykonawcy wyłącznego, ani też głównego źródła utrzymania (§ 1 pkt 3 umowy). Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu Apelacyjnego wskazują, że wykonywanie przez wnioskodawczynię umowy o pracę nakładczą było działalnością uboczną w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, spowodowaną wyłącznie chęcią obniżenia płaconych składek.

Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że zawarta przez strony umowa o pracę nakładczą jest pozorna (art. 83 kc), bowiem strony umowy nie miały zamiaru realizować wzajemnych zobowiązań w wysokości wskazanej w zawartej umowie, a jedynie zmierzały lub co najmniej godziły się (w przypadku E. P.) na wywołanie okoliczności, które stwarzały pozory realizowania tej umowy dla wywołania mylnego przekonania organu rentowego, jakoby zawarły i realizowały ważną umowę o pracę nakładczą. Powyższy pogląd został wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 stycznia 2008 roku (III UK 75/2007, LexPolonica nr 1797533, Gazeta Prawna 2008/109 str. B3, OSNP 2009/3-4 poz. 53, Rzeczpospolita 2008/8 str. C5). Taki pogląd został także wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2009 roku (I UK 314/08, LexPolonica nr 2394107, OSNP 2010/21-22 poz. 272), który został wydany w podobnym stanie faktycznym. Natomiast sam fakt, że oświadczenia stron umowy zawierają formalne elementy umowy o pracę nakładczą nie oznacza, że umowa taka jest ważna. Jeżeli strony nie zamierzały osiągnąć skutków wynikających z umowy, w szczególności, jeżeli nie doszło do podjęcia i wykonywania pracy w przewidzianym rozmiarze, a jedynym celem umowy było obniżenie wysokości składki na ubezpieczenie społeczne, to umowa taka jest pozorna (por. wyrok Sądu najwyższego z dnia 18 maja 2006 roku, II UK 164/05).

Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych należy wskazać, że do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych należy wydawanie decyzji odnoszących się do konkretnego adresata i konkretnego, zindywidualizowanego świadczenia. Pismo organu rentowego z 2007 roku, na które wnioskodawczyni powołała się w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, jak też w apelacji, wskazuje jedynie ogólną regulację prawną odnoszącą się do zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego. Jednakże należy wskazać, że pismo takie nie wiąże organu rentowego, nie zostało bowiem wydane w formie decyzji i nie zawiera elementów koniecznych dla uznania go za decyzję (wskazanie rodzaju świadczenia, którego dotyczy, powołanie przepisów prawnych, na których jest oparta, oraz pouczenie o trybie i terminie odwołania). Zresztą pismo to stanowiło odpowiedź na zapytanie skierowane do organu rentowego. Organ rentowy z pewnością udzielił odpowiedzi na zapytanie, realizując obowiązek informacyjny i mając na uwadze okoliczności podane w tym zapytaniu. W przypadku podania bardziej szczegółowych informacji (w szczególności wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu wykonywania umowy o pracę nakładczą), organ rentowy z pewnością poinformowałby wnioskodawcę także o konieczności kontroli zgodności zawieranej umowy o pracę nakładczą z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 roku w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą. Mając na uwadze powyższe nie sposób stwierdzić, iż organ rentowy pismem z dnia 28 marca 2007 roku wprowadził wnioskodawcę w błąd, czy też potwierdził możliwość podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę nakładczą.

W dalszej kolejności należy także podkreślić, że organ rentowy orzekając o obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym jest uprawniony do badania ważności zawieranych umów, w tym także zawartej w niniejszej sprawie umowy o pracę nakładczą. Ocena zawartej umowy przez pryzmat art. 83 kc w żadnym razie nie sprzeciwia się zasadom wolności działalności gospodarczej i wolności człowieka wyrażonym w art. 22 i 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że zawarta umowa o pracę nakładczą jest w świetle art. 83 kc pozorna, nie sposób udzielić ochrony prawnej stosunkowi prawnemu zmierzającemu do obejścia przepisów ustawy, w tym wypadku art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym bardziej niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów Konstytucji, bowiem w niniejszej sprawie nie chodziło o generalny zakaz zawarcia umowy o pracę nakładczą, na podstawie której wykonawca otrzymywał wynagrodzenie niższe niż 50% minimalnego miesięcznego wynagrodzenia. W rzeczywistości bowiem znaczenie miała ocena prawna takiej umowy na gruncie ubezpieczeń społecznych, a w szczególności to, czy taka umowa mogła stanowić tytuł do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Stąd też nie było potrzeby wystąpienia przez Sąd Apelacyjny o zbadanie zgodności § 3 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 1975 roku w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji należy dodatkowo wskazać, że zasada swobody umów wyrażona w art. 353¹ kc doznaje ograniczeń w zakresie treści i celu umowy ze względu na właściwość (naturę) stosunku prawnego, ustawę oraz zasady współżycia społecznego, z którymi nie mogą one pozostawać w sprzeczności. Ze względu na te ograniczenia, niedopuszczalne jest takie ukształtowanie przez strony treści stosunku zobowiązaniowego lub jego celu, które prowadziłoby do naruszenia przepisów ustawowych o charakterze iuris cogentis, a taki charakter mają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Stąd też wbrew stanowisku wnioskodawczyni wyrażonemu w apelacji, zarówno zasada swobody zawierania umów jak i zasada swobody działalności gospodarczej doznają pewnych ograniczeń w ramach obowiązującego prawa. Nadto w przypadku E. P. nie sposób mówić o naruszeniu swobody prowadzonej działalności gospodarczej, zwłaszcza wobec faktu, iż przedmiotowa umowa o prace nakładczą została zawarta niezależnie od prowadzonej działalności.

Przepis § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 roku w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą stanowi, iż umowie o pracę nakładczą strony określają minimalną miesięczną ilość pracy, której wykonanie należy do obowiązków wykonawcy. Minimalna ilość pracy powinna być tak ustalona, aby jej wykonanie zapewniało uzyskanie co najmniej 50% najniższego wynagrodzenia. Przepis ten stanowi warunek konieczny (konstrukcyjny) umowy o pracę nakładczą, odróżniający ją w sposób zdecydowany od pozostałych umów cywilnoprawnych – właśnie z uwagi na cel normodawcy upodobnienia sytuacji prawnej wykonawców do sytuacji prawnej pracowników. Zatem istotnym elementem umowy o pracę nakładczą jest określenie minimalnej miesięcznej ilości pracy, a tym samym zapewnienie wykonawcy określonego wynagrodzenia. Jeśli zatem strony umowy o pracę nakładczą zawierają ją z zamiarem niedotrzymania tego warunku w istocie ich świadczenia woli dotknięte są pozornością. Pod pozorem umowy o pracę nakładczą strony zawierają umowę o dzieło (art. 627 kc), bądź umowę o świadczenie usług (art. 750 kc w zw. z art. 734 kc), a biorąc pod uwagę charakter pracy świadczonej przez E. P. (adresowanie i wysyłanie ulotek reklamowych) w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tym drugim typem umowy, z jej konsekwencjami w prawie ubezpieczeń społecznych wynikających z przepisu art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc orzekł jak w sentencji wyroku.