Sprawa o ustalenie istnienia ubezpieczenia społecznego — III AUa 453/12 — wyrok z uzasadnieniem

W Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych opublikowano wyrok z uzasadnieniem w sprawie o ustalenie istnienia ubezpieczenia społecznego. Sąd: Sąd Apelacyjny w Białymstoku; sygnatura: III AUa 453/12. W składzie orzekającym uczestniczyli: Władysława Prusator-Kałużna, Alicja Sołowińska, Bożena Szponar – Jarocka. Uzasadnienie zostało sporządzone starannie — poniżej znajduje się treść wyroku wraz z uzasadnieniem.

Sygn.akt III AUa 453/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 października 2012r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSA Władysława Prusator-Kałużna (spr.)

Sędziowie: SA Alicja Sołowińska

SA Bożena Szponar – Jarocka

Protokolant: Edyta Katarzyna Radziwońska

po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. w Białymstoku

sprawy z wniosku Z. S. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

o ustalenie istnienia ubezpieczenia społecznego

na skutek apelacji wnioskodawcy Z. S. (1)

od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łomży III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt III U 1061/11

I. oddala apelację.

II. zasądza od Z. S. (1) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

Sygn. akt III AUa 453/12

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 8 czerwca 2011 roku, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stwierdził, że Z. S. (1) od dnia ** ** **** roku do dnia ** ** **** roku oraz od dnia ** ** **** roku do dnia ** ** **** roku podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Z. S. (1) w odwołaniu od powyższej decyzji domagał się jej zmiany i stwierdzenia, że w okresach, w których wyrejestrowywał się z ubezpieczeń społecznych nie podlega obowiązkowo w/w ubezpieczeniom. Wskazał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie informował go o jakichkolwiek nieprawidłowościach w opłacaniu składek.

Sąd Okręgowy w Łomży Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 roku oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że Z. S. (1) od dnia * ** **** roku był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą Z. S. (2) (…). Jako przedmiot działalności wskazano w ewidencji wypożyczanie stołu bilardowego oraz gastronomię. Powyższy wpis został wykreślony z dniem ** ** **** roku. Odwołujący w okresach objętych aktualnie zaskarżoną decyzją organu rentowego z dnia 8 czerwca 2011 roku wielokrotnie zgłaszał się oraz wyrejestrowywał z ubezpieczeń społecznych oraz z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. W okresie od dnia * ** **** roku do dnia ** ** **** roku z powyższego tytułu dokonał zgłoszenia tylko do ubezpieczenia zdrowotnego. Nadto w okresie od dnia * ** **** roku do dnia 26 lutego 2001 roku Z. S. (1) został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy o pracę. Wykazane comiesięczne podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z powyższego tytułu były niższe od najniższego wynagrodzenia za pracę. Sąd Okręgowy wskazał, iż kwestię obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) osób prowadzących pozarolniczą działalność regulują przepisy art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Stwierdził, że przedsiębiorca jest zobowiązany zawiadamiać o zmianach w zakresie prowadzonej działalności nie tylko organ ewidencyjny, ale również Urząd Skarbowy i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nadto wskazał, że zgłoszenie wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych nie jest dla organu rentowego bezwzględnie wiążące i nie musi prowadzić do ustania obowiązku ubezpieczenia. Sąd I instancji wskazał również, że czym innym jest obowiązek ubezpieczenia, a czym innym obowiązek opłacania składek. Udokumentowana przerwa w faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej uzasadnia zwolnienie od opłacania składek, nie zaś wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia. Z. S. (1) w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji miał zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie wypożyczania stołu bilardowego oraz gastronomii. Fakt istnienia takiej rejestracji stwarza zaś domniemanie, że działalność faktycznie jest prowadzona. Sąd I instancji po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków J. B., R. Z., T. D., G. M., H. P., M. S., umów najmu oraz informacji z Urzędu Skarbowego w Ł. ustalił, że w spornych okresach odwołujący wynajmował sale, plac pod autokomis i budynek. W okolicznościach sprawy uznał, że powyższe umowy najmu były zawierane w ramach działalności gospodarczej. Sąd I instancji podkreślił, że Z. S. (1) nie potrafił wyjaśnić dlaczego w zeznaniach podatkowych za lata 2001 oraz 2002 wykazał przychód z działalności gospodarczej jak również dokonał odliczenia straty z działalności, natomiast w 2002 roku wykazał również dochód z umów najmu i dzierżawy. Stwierdził, że jako przedsiębiorca winien on orientować się w kwestiach dokonywanych rozliczeń. Nie może bronić się w szczególności zarzutem ewentualnego błędnego działania swojego księgowego. Skoro sam podpisał deklaracje podatkowe, to ponosi skutki ewentualnych błędów. Sąd Okręgowy podkreślił również, że rozliczanie osiąganych przychodów w ramach działalności gospodarczej pozwalało odwołującemu odliczać bardzo wysokie koszty uzyskania przychodu oraz straty z lat ubiegłych, co znacznie zmniejszało jego obowiązek podatkowy. Mając powyższe na względzie Sąd I instancji uznał, że Z. S. (1) nie wykazał, aby we wskazanych w zaskarżonej decyzji okresach nie prowadził działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu Okręgowego należy uznać, że działalność była prowadzona w całym spornym okresie, nie zaś jedynie w okresach, kiedy istniało zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych z tego tytułu. Okoliczność, że odwołujący zgłaszał się do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą tylko w okresach faktycznego korzystania przez klientów z jego nieruchomości nie oznacza, że tylko w tych okresach działalność była prowadzona. Sąd I instancji uznał, że działalność gospodarcza była prowadzona przez odwołującego w sposób zorganizowany i ciągły. Nie była to aktywność jednostkowa i okazjonalna, lecz cechowała ją powtarzalność. Stwierdził więc, że faktyczne niewykonywanie działalności w czasie oczekiwania na kolejnego klienta nie oznacza zaprzestania prowadzenia działalności i podjęcia jej na nowo z chwilą zawarcia kolejnej umowy najmu. Reasumując, uznał, że odwołujący w spornych okresach podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Podkreślił przy tym, że zaskarżona decyzja organu rentowego dotyczyła podlegania ubezpieczeniom, nie dotyczyła natomiast obowiązku opłacania składek i ich wymiaru. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477¹ § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.

Z. S. (1) zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresach od dnia ** ** **** roku do dnia ** ** **** roku oraz od dnia ** ** **** roku do dnia ** ** **** roku, bowiem, zdaniem Sądu I instancji, prowadził w tym okresie działalność gospodarczą w zakresie wynikającym z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia * ** **** roku, tj. działalność gastronomiczną i wynajem stołów bilardowych, pomimo wykazania w toku postępowania, że w tym okresie jedynie wynajmował lokale.

Wskazując na powyższy zarzut odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie, że w w/w okresach nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Łomży do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd II instancji w pełni podziela i przyjmuje za własne. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji dokonał wnikliwej i kompletnej analizy zebranego materiału dowodowego.

Nie jest zasadny zarzut apelacyjny sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd Okręgowy ustalił bowiem, iż Z. S. (1) w spornych okresach miał zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie wypożyczania stołu bilardowego oraz gastronomii. W powyższych okresach wielokrotnie zgłaszał się i wyrejestrowywał z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Sąd I instancji uznał, że w spornych okresach prowadził on działalność gospodarczą polegającą na wynajmowaniu pomieszczeń, placu pod autokomis i budynek.

Na uwagę zasługuje okoliczność, że Z. S. (1) wskazał w apelacji, iż „Nie jest kwestionowane, że zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych za poszczególne dni związane jest z wynajmem sali”. W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczność, że skarżący zmienił przedmiot prowadzonej działalności bez dokonania stosownej zmiany wpisu w ewidencji działalności gospodarczej nie oznacza, że nie prowadził on działalności gospodarczej z tytułu najmu lokali. Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż umowy najmu były zawierane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu II instancji nie ma wątpliwości, iż odwołujący, zgłaszając się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, w okresach, w których zawierał przedmiotowe umowy, uznawał, że są one zawierane w ramach tejże działalności. Podkreślić należy również, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odwołujący osiągał przychody. Była to zarobkowa działalność usługowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły w rozumieniu przepisu art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej. Powyższe potwierdza również okoliczność, że Z. S. (1) upoważnił żonę do zawierania umów najmu podczas jego wyjazdu z kraju. Nadto odwołujący w zeznaniach podatkowych za lata 2001 oraz 2002 wykazał przychód z działalności gospodarczej, jak również dokonał odliczenia straty z działalności, co również przemawia za uznaniem, że przedmiotowe umowy najmu należy uznawać za zawierane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Co więcej w zeznaniu podatkowym za 2002 rok Z. S. (1) oprócz przychodów z działalności gospodarczej wykazał również te uzyskane z umów najmu i dzierżawy. Wysokość dochodów z przedmiotowych umów nie koresponduje z przedstawionymi dokumentami. Skarżący bronił się podnosząc, iż nie ma on obowiązku przechowywania dokumentów podatkowych za okres objęty przedawnieniem roszczeń z tego tytułu. Odnosząc się do powyższego stanowiska trzeba stwierdzić, iż w okresie, kiedy jest zarejestrowana działalność gospodarcza, istnieje domniemanie, że w powyższym czasie jest ona prowadzona. Ciężar obalenia tego domniemania obciąża przedsiębiorcę. Jeżeli więc ubezpieczony nie posiada dokumentacji podatkowej za sporny okres, jakkolwiek okoliczność ta jest obojętna z punktu widzenia obowiązków względem organów podatkowych, to w niniejszym postępowaniu skutkuje niemożnością obalenia domniemania, iż prowadził działalność, skoro w dokumentacji podatkowej wykazał dochody z tejże działalności.

Nadto Sąd Okręgowy również prawidłowo zaznaczył, że zgłaszanie przerw w działalności w okresach oczekiwania na kolejne zamówienia nie oznacza zaprzestania prowadzenia tej działalności, a co za tym idzie ustania obowiązku ubezpieczenia społecznego z tego tytułu.

Nadto podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja dotyczy podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie zaś obowiązku opłacenia składek z tego tytułu i ich wymiaru. Z tego względu chybiony jest zarzut przedawnienia składek za część spornego okresu podniesiony w toku postępowania przed Sądem Okręgowym.

W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

W pkt. II sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 roku, Nr 163 poz. 1349 ze zm.).

A.K.